แชร์

พยาธิในลูกสุนัข เกิดจากอะไร ทำไมต้องถ่ายพยาธิและวิธีดูแล

Chamai Petcare

อัพเดทล่าสุด: 14 ต.ค. 2026

65 ผู้เข้าชม

สัตว์เลี้ยง

ดูแลสัตว์เลี้ยง

พยาธิในลูกสุนัข เกิดจากอะไร? ทำไมลูกสุนัขต้องถ่ายพยาธิ เจาะลึกวงจรชีวิต อาการ และการใช้ยาอย่างปลอดภัย

พยาธิในลูกสุนัข เป็นปัญหาทางสุขภาพอันดับต้นๆ ที่พบได้ในลูกสุนัขแรกเกิดเกือบ 100% แม้ว่าลูกสุนัขจะเกิดในบ้านที่สะอาดและได้รับการดูแลอย่างดีก็ตาม เจ้าของมือใหม่หลายคนมักแปลกใจว่าเหตุใดลูกสุนัขตัวเล็กๆ ที่ยังไม่เคยออกไปนอกบ้านถึงมีพยาธิสะสมอยู่ในทางเดินอาหารจำนวนมาก ปรสิตเหล่านี้ไม่เพียงแต่แย่งสารอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต แต่ยังก่อให้เกิดความผิดปกติต่อระบบลำไส้ ปอด ภาวะโลหิตจางเฉียบพลัน และอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที การทำความเข้าใจสาเหตุ กลไกการถ่ายทอดจากแม่สู่ลูก และการปฏิบัติตามโปรแกรมถ่ายพยาธิลูกสุนัขตามหลักเภสัชวิทยาสัตวแพทย์ จึงเป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการปกป้องชีวิตสัตว์เลี้ยงแรกเกิด

พยาธิในลูกสุนัขเกิดจากอะไร? เจาะลึกเส้นทางการรับเชื้อตั้งแต่ในครรภ์

ลูกสุนัขไม่ได้เริ่มติดพยาธิจากการกินสิ่งสกปรกนอกบ้านเป็นหลัก แต่กระบวนการติดเชื้อมักเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่พวกมันยังไม่ลืมตาดูโลก ผ่านกลไกทางชีววิทยาที่ซับซ้อนของแม่สุนัข

การถ่ายทอดผ่านทางรก (Transplacental Transmission) ตัวการสำคัญคือพยาธิไส้เดือน (Toxocara canis) ในแม่สุนัขที่โตเต็มวัย ตัวอ่อนพยาธิบางส่วนจะเข้าสู่ระยะพักตัว (Dormant somatic larvae) ฝังตัวเงียบๆ อยู่ตามกล้ามเนื้อและอวัยวะภายในโดยไม่แสดงอาการใดๆ แต่เมื่อแม่สุนัขตั้งท้องเข้าสู่ช่วงประมาณวันที่ 42 การเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมน (โดยเฉพาะ Progesterone และ Prolactin) ร่วมกับภาวะภูมิคุ้มกันที่ลดลง จะกระตุ้นให้ตัวอ่อนเหล่านี้ตื่นตัว ไชเข้าสู่กระแสเลือด ข้ามผ่านรก (Placenta) และเข้าไปฝังตัวในตับและปอดของลูกสุนัขในครรภ์ ส่งผลให้ลูกสุนัขเกิดมาพร้อมกับการมีตัวอ่อนพยาธิอยู่ในร่างกายทันที
การถ่ายทอดผ่านทางน้ำนมแม่ (Transmammary Transmission) และสิ่งแวดล้อม ในช่วงที่แม่สุนัขให้นมลูก ตัวอ่อนของพยาธิไส้เดือนและพยาธิปากขอ (Ancylostoma caninum) จะเคลื่อนตัวเข้าสู่ต่อมน้ำนมและหลั่งออกมาพร้อมกับน้ำนมเหลือง (Colostrum) และน้ำนมปกติ ลูกสุนัขจึงได้รับตัวอ่อนพยาธิเข้าไปในทางเดินอาหารโดยตรงจากการดูดนมแม่ทุกวัน นอกจากนี้ ลูกสุนัขยังสามารถติดเชื้อจากการเลียกินไข่พยาธิที่ปนเปื้อนอยู่ตามเต้านม ขนของแม่ หรือบริเวณกรงขังและเบาะนอน

ทำไมลูกสุนัขต้องถ่ายพยาธิ? ภัยเงียบที่ทำลายพัฒนาการและอันตรายถึงชีวิต

ลูกสุนัขแรกเกิดมีระบบภูมิคุ้มกันที่ยังพัฒนาไม่สมบูรณ์ และมีขนาดทางเดินอาหารที่เล็กมาก การสะสมของปรสิตจึงส่งผลกระทบรุนแรงกว่าสุนัขโตเต็มวัยหลายเท่า

อาการลูกสุนัขมีพยาธิ: พุงโร ผอมแห้ง และภาวะแคระแกร็น
สัญญาณเตือนที่พบบ่อยที่สุดคือ "ลูกสุนัขพุงโร" (Pot-bellied appearance) ช่วงท้องจะกลมป่องตึงผิดปกติจนเห็นซี่โครงและกระดูกสันหลังชัดเจน กล้ามเนื้อลีบแบน น้ำหนักตัวไม่เพิ่มตามเกณฑ์ ขนแห้งหยาบกรัง ไร้ความเงางาม ลูกสุนัขอาจกินอาหารจุแต่ไม่อ้วน หรือมีภาวะเบื่ออาหาร ท้องอืด ท้องเสียสลับท้องผูก และถ่ายเหลวมีมูกปนซากพยาธิ

ภาวะลำไส้อุดตัน ลำไส้ทะลุ และโลหิตจางเฉียบพลัน

ลำไส้อุดตัน (Intestinal Obstruction): พยาธิไส้เดือนที่มีขนาดยาวสามารถขดตัวรวมกันเป็นก้อนกลมขัดขวางทางเดินอาหาร ทำให้ลูกสุนัขปวดเกร็งช่องท้อง อาเจียนรุนแรง ลำไส้อาจขาดเลือดและแตกทะลุจนเกิดเยื่อบุช่องท้องอักเสบถึงแก่ชีวิต
โลหิตจางรุนแรง: หากติดพยาธิปากขอ ตัวเต็มวัยจะใช้เขี้ยวฝังผนังลำไส้และดูดกินเลือดตลอดเวลา ทำให้ลูกสุนัขสูญเสียเลือดต่อเนื่อง เกิดภาวะเหงือกซีด ตัวเย็น หายใจหอบ และเกิดภาวะช็อกเสียชีวิตได้ภายในเวลาไม่กี่วัน
ปอดอักเสบ: ในช่วงที่ตัวอ่อนไชผ่านเนื้อเยื่อปอดเพื่อขึ้นไปที่หลอดลม ลูกสุนัขจะมีอาการไอ หายใจลำบาก และปอดอักเสบแทรกซ้อน

ชนิดพยาธิที่พบบ่อยในลูกสุนัข

พยาธิไส้เดือน (Toxocara canis) และพยาธิปากขอ (Ancylostoma caninum)
พยาธิไส้เดือน: เป็นพยาธิตัวกลมขนาดใหญ่ ยาว 7–18 เซนติเมตร ลำตัวคล้ายเส้นสปาเกตตี อาศัยในลำไส้เล็ก แย่งสารอาหารพวกโปรตีนและวิตามิน
พยาธิปากขอ: หนอนตัวกลมขนาดเล็ก ยาว 1–2 เซนติเมตร มีปากเป็นเขี้ยวแหลมคมดูดเลือดและหลั่งสารกันเลือดแข็งตัว ทำให้เกิดเลือดออกเรื้อรังในลำไส้

โปรแกรมถ่ายพยาธิลูกสุนัข: ลูกสุนัขอายุกี่วันถ่ายพยาธิ และตารางการให้ยามาตรฐาน

สมาคมปรสิตสัตว์เลี้ยงแห่งสหรัฐอเมริกา (CAPC) และสมาคมสัตวแพทย์สัตว์เล็กสากล (WSAVA) ได้กำหนดแนวทางเวชศาสตร์ป้องกันสำหรับการถ่ายพยาธิลูกสุนัขไว้อย่างชัดเจน

1.ตารางการให้ยาถ่ายพยาธิตามช่วงวัย (CAPC Protocol)

อายุ 2 สัปดาห์ (14 วัน): เริ่มให้ยาถ่ายพยาธิครั้งแรก (ใช้ Pyrantel pamoate ชนิดน้ำ)
อายุ 4, 6 และ 8 สัปดาห์: ให้ยาถ่ายพยาธิซ้ำทุกๆ 2 สัปดาห์ เพื่อตัดวงจรชีวิตของตัวอ่อนที่เพิ่งฟักและเคลื่อนตัวเข้าสู่ลำไส้
อายุ 2 ถึง 6 เดือน: ให้ยาถ่ายพยาธิเป็นประจำทุก 1 เดือน
อายุ 6 เดือนขึ้นไป (สุนัขโต): ถ่ายพยาธิเป็นประจำทุก 3 เดือน หรือเข้าสู่โปรแกรมป้องกันปรสิตประจำเดือน

2.การคำนวณขนาดยาตามน้ำหนักตัวจริง และการรักษาแม่สุนัขควบคู่กัน

ขนาดยา Pyrantel Pamoate: 5 mg/kg (ของตัวยาสำคัญ) ป้อนครั้งเดียวตามน้ำหนักตัว
ชั่งน้ำหนักก่อนป้อนยาทุกครั้ง: ห้ามกะประมาณน้ำหนักด้วยสายตา เนื่องจากลูกสุนัขโตเร็วมากในแต่ละสัปดาห์
Treat the Bitch: ต้องให้ยาถ่ายพยาธิแก่แม่สุนัขไปพร้อมๆ กับลูกสุนัขทุกครั้ง เพื่อลดปริมาณไข่พยาธิที่แม่สุนัขขับถ่ายออกมาสู่สิ่งแวดล้อม

สุขอนามัยสิ่งแวดล้อมและการดูแลลูกสุนัขหลังได้รับยาถ่ายพยาธิ

การให้ยาเพียงอย่างเดียวไม่สามารถกำจัดปัญหาได้อย่างยั่งยืน หากพื้นที่อยู่อาศัยยังคงมีการปนเปื้อนของไข่พยาธิ

การดูแลหลังป้อนยาและการจัดการซากพยาธิ

หลังจากได้รับยาถ่ายพยาธิ 12–48 ชั่วโมง ลูกสุนัขอาจขับถ่ายซากพยาธิสีขาวออกมากับอุจจาระ เจ้าของต้องรีบเก็บอุจจาระทิ้งลงในถุงขยะปิดมิดชิดทันที ห้ามปล่อยทิ้งไว้บนพื้นดินหรือแผ่นรองซับ เพื่อป้องกันไม่ให้ลูกสุนัขตัวอื่นไปเหยียบย่ำหรือเลียกิน

การทำความสะอาดคอก คอกคลอด

การทำความสะอาด: ซักผ้ารองนอนด้วยน้ำร้อนอุณหภูมิสูงกว่า 60 องศาเซลเซียส และทำความสะอาดคอกคลอดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้ออย่างสม่ำเสมอ

(FAQ) คำถามที่พบบ่อย

Q: ลูกสุนัขอายุกี่วันถ่ายพยาธิได้เป็นครั้งแรก?
A: ลูกสุนัขควรเริ่มถ่ายพยาธิครั้งแรกเมื่อมีอายุครบ 14 วัน (2 สัปดาห์) หลังคลอด โดยใช้ยาน้ำถ่ายพยาธิเฉพาะสำหรับลูกสุนัข เช่น Pyrantel pamoate

Q: ทำไมต้องถ่ายพยาธิซ้ำทุก 2 สัปดาห์ในช่วงแรก?
A: เนื่องจากยาถ่ายพยาธิส่วนใหญ่สามารถฆ่าได้เฉพาะตัวเต็มวัยในลำไส้ แต่ไม่สามารถฆ่าตัวอ่อนที่กำลังชอนไชอยู่ในเนื้อเยื่อได้ การให้ยาซ้ำทุก 2 สัปดาห์จะช่วยดักจับและทำลายตัวอ่อนรุ่นใหม่ที่เพิ่งเดินทางเข้ามาเจริญพันธุ์ในลำไส้ก่อนที่มันจะทันวางไข่

Q: ถ่ายพยาธิแล้ว ลูกสุนัขอ้วกหรือถ่ายมีพยาธิออกมา อันตรายหรือไม่?
A: ไม่อันตราย ถือเป็นสัญญาณว่ายาออกฤทธิ์ได้ผลในการทำให้พยาธิเป็นอัมพาตและหลุดลอกออกมา ร่างกายจึงพยายามกำจัดซากพยาธิออก แต่หากลูกสุนัขมีอาการซึมมาก ไม่ยอมกินนม หรือถ่ายเป็นเลือด ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์

Q: ลูกสุนัขกินนมแม่อย่างเดียว ไม่เคยออกจากบ้าน จำเป็นต้องถ่ายพยาธิไหม?
A: จำเป็นอย่างยิ่ง เพราะลูกสุนัขสามารถรับตัวอ่อนพยาธิผ่านทางน้ำนมแม่ได้โดยตรง และตัวอ่อนบางส่วนอาจติดผ่านทางรกมาตั้งแต่ก่อนคลอด

สรุป

พยาธิในลูกสุนัขเป็นภาวะที่เกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติจากวงจรชีวิตของปรสิตที่ถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกทั้งทางรกและน้ำนม การถ่ายพยาธิลูกสุนัขจึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นมาตรการเวชศาสตร์ป้องกันภาคบังคับที่ต้องเริ่มต้นตั้งแต่อายุ 2 สัปดาห์ และทำซ้ำอย่างต่อเนื่องตามโปรแกรม การเลือกใช้ยาถ่ายพยาธิที่ได้มาตรฐานสำหรับสัตว์ เช่น Pyrantel pamoate ตามน้ำหนักตัวจริง จะช่วยขจัดปรสิตได้อย่างปลอดภัย ป้องกันภาวะลูกสุนัขพุงโรและลำไส้อุดตัน รวมถึงช่วยปกป้องสมาชิกในครอบครัวจากโรคพยาธิสัตว์สู่คน ทั้งนี้ ควรพาลูกสุนัขเข้ารับการตรวจสุขภาพและปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อวางแผนโปรแกรมการถ่ายพยาธิและวัคซีนที่เหมาะสมที่สุด

[สั่งซื้อหรือติดต่อสอบถามผ่านไลน์ คลิกที่นี่]